سد دم قشم

سد دم قشم در دره کولغان بخش شهاب، توابع شهرستان قشم واقع شده است، که یکی از جاذبه ی گردشگری استان هرمزگان ...

سد دم قشم (سد تاریخی قشم)

سد دم قشم در دره کولغان بخش شهاب، توابع شهرستان قشم واقع شده است، که یکی از جاذبه ی گردشگری استان هرمزگان در جنوب ایران است.

کولغ به معنی چاله می باشد که در زمین می کنند و در آن هیزم روشن می کنند و زغال بدست می آید. کولغان مجموعه‌ای است در ارتفاع ۳۰ متری کوهی سنگی در کنار جاده است. سد دم قشم در دره‌ای که کولغان نامیده است قرار دارد.

سد دم قشم مربوط به دوران ساسانیان است. یک رشته کوه سراسر جزیره قشم را از شرق به غرب پوشانیده است. در آبریز شمالی این کوه‌ها، بریدگی های بسیاری وجود دارد. این بریدگی ها؛ آب باران های موسمی را در جبه های شمالی و جنوبی به خلیج فارس می ریزد.

اولین بردگی، در کناره غربی؛ ۳ کیلومتری شهر قشم یعنی دره کولغان است. دومین بریدگی در جنوب روستای گیاهدان می باشد که در زمان صفویه؛ سدی که مردم آن را «دِرهاش» می خوانند. در دهانه ی آن سدی بنا شد اما به دلیل رعایت نکردن مسائل فنی ویران شد و از بین رفت.

سومین بریدگی، در زمان ساسانیان سدی از جنس سنگ به نام دَم ساخته شد. که سر تا سر آن پایه و دیوارهای اصلی آن هنوز باقی مانده است. ابزارهای سد دم سنگها تراش و با ملات ویژه ای که مخصوص ساسانیان است. ملا شامل گچ، ساروج، قاوه سنگ می باشد.

سد دم قشم همانند دیگر آثاری که متعلق به دوران ساسانیاناست به دلیل سیلاب های تند به همان استحکام باز مانده‌اند. با این که در دوره های بعد به خصوص دوران صفوی، تأسیساتی بر آن اضافه شد اما به دلیل رعایت نکردن جنبه های فنی تعمیرات، سد دم قشم ویران شد و امروزه فقط پایه ها و دیوار آن استوار است. کانال خروج آب که درون لایه های کلفت سنگی کنده شده‌اند پا برجا است.